Lý thuyết và bài tập trắc nghiệm cấu trúc di truyền của quần thể

ONTHITHPT.com giới thiệu đến bạn đọc tài liệu lý thuyết trọng tâm và các dạng bài tập trắc nghiệm cấu trúc di truyền của quần thể trong chương trình Sinh học lớp 12.

Mục tiêu:

Kiến thức:

• Trình bày được dấu hiệu của quần thể giao phối, khái niệm vốn gen, khái niệm tần số tương đối của các alen, tần số tương đối của các kiểu gen.

• Nêu được xu hướng thay đổi cấu trúc di truyền của quần thể tự thụ phấn và giao phối gần.

• Giải thích và vận dụng được các công thức tính tần số các alen, các kiểu gen của quần thể tự phối.

Kĩ năng:

• Kĩ năng đọc và phân tích vấn đề.

• So sánh, tổng hợp, khát quát hóa – hệ thống hóa.

• Quan sát tranh hình, xử lí thông tin.

I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM

1. Khái niệm quần thể.

Quần thể là tập hợp các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khoảng không gian xác định, ở một thời điểm xác định và có khả năng sinh sản ra thế hệ sau. Quần thể được đặc trưng bởi vốn gen, tần số tương đối của các kiểu gen, kiểu hình và các alen. Vốn gen: là tập hợp các alen của các gen trong quần thể tại một thời điểm xác định. + Tần số alen: là tỉsố giữa các giao tử mang alen đó trên tổng số giao tử mà quần thể đó tạo ra tại một thời điểm xác định. + Tần số kiểu gen: là tỉsố giữa số cá thể có kiểu gen đó trên tổng số cá thể có trong quần thể. + Nếu gọi tần số alen AA : Aa : aa lần lượt là x : y : z và tần số tương đối của alen A là p, tần số của alen a là q thì công thức tính p và q theo x, y, z là y p x 2 y q z 2 . Công thức tính tần số alen + Một quần thể có cấu trúc di truyền như sau: x y z 1 AA Aa aa Gọi tần số tương đối của alen A là p, tần số tương đối của alen a là q. + Công thức tính tần số alen của quần thể là: A a y y p x ; p z 2 2 p q 1 A a.

2. Cấu trúc di truyền của quần thể tự phối.

Quá trình tự phối làm cho quần thể dần dần phân thành các dòng thuần có kiểu gen khác nhau. Cấu trúc di truyền của quần thể tự phối biến đổi qua các thế hệ theo hướng giảm dần tỉ lệ dị hợp tử và tăng dần tỉ lệ đồng hợp tử nhưng không làm thay đổi tần số tương đối của các alen. Sự biến đổi cấu trúc di truyền quần thể tự phối qua các thế hệ theo hướng tăng tần số kiểu gen đồng hợp, giảm tần số kiểu gen dị hợp.

II. CÁC DẠNG BÀI TẬP

DẠNG 1: CÂU HỎI LÍ THUYẾT CƠ BẢN.

Phương pháp giải Để làm được dạng câu hỏi lí thuyết cơ bản này, cần phải: Trình bày được quần thể là gì? Phân biệt các hình thức giao phối. Phân tích được cấu trúc di truyền của quần thể tự phối.

DẠNG 2: XÁC ĐỊNH SỐ DÒNG THUẦN.

Phương pháp giải Công thức: 1. Số dòng thuần của một gen Một gen có n alen số dòng thuần: n. 2. Số dòng thuần của các gen phân li độc lập Giả sử gen (I) có n alen; gen (II) có m alen. Hai gen phân li độc lập số dòng thuần về cả 2 gen: n × m. 3. Số dòng thuần của các gen liên kết Giả sử gen (I) có n alen; gen (II) có m alen. Hai gen liên kết trên 1 NST. Số nhóm alen liên kết: n m số dòng thuần về 2 gen: n m.

DẠNG 3: XÁC ĐỊNH TỈ LỆ CÁC LOẠI KIỂU GEN CỦA QUẦN THỂ.

Phương pháp giải Công thức Sau n thế hệ tự phối, cấu trúc di truyền của quần thể ở thế hệ n là (1) P: :AA AA aa F n hoặc aa. (2) P : Aa Aa. F : n (3) P : x AA : yAa : zaa.