Lý thuyết và câu hỏi trắc nghiệm các nước châu Phi và Mĩ Latinh từ năm 1945 đến nay

ONTHITHPT.com giới thiệu đến bạn đọc tài liệu lý thuyết trọng tâm và câu hỏi trắc nghiệm các nước châu Phi và Mĩ Latinh từ năm 1945 đến nay trong chương trình Lịch sử lớp 12.

Mục tiêu:

Kiến thức:

• Khái quát quá trình đấu tranh giành độc lập ở các nước châu Phi và Mĩ Latinh từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

• Đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi và Mĩ Latinh.

Kĩ năng:

• Sử dụng lược đồ, khai thác tranh ảnh, tư liệu lịch sử.

• So sánh, khái quát, tổng hợp vấn đề.

I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM

CHÂU PHI – “LỤC ĐỊA MỚI TRỖI DẬY” 1. Cuộc đấu tranh giành độc lập – Từ năm 1945 – 1954: + Thất bại của phe phát xít. + Anh, Pháp suy yếu. + Phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á phát triển. → Phong trào phát triển mạnh mẽ, mở đầu ở Bắc Phi: Libi (1952), Ai Cập (1953). – Từ năm 1954 – 1960, tác động từ Chiến thắng Điện Biên Phủ của Việt Nam (1954) → Phong trào đấu tranh giành độc lập phát triển: Tuynidi, Marốc, Xuđăng (1956); Gana (1957); Ghinê (1958); Angiêri (1954 – 1962)… – Từ năm 1960 – 1975: + 1960: 17 nước châu Phi giành được độc lập, lịch sử ghi nhận là “Năm châu Phi” → Lục địa mới trỗi dậy. + 1975: cách mạng Môdămbích, Ănggôla giành thắng lợi → chủ nghĩa thực dân cũ ở châu Phi cơ bản bị sụp đổ. – Từ năm 1975 – 2000: Hoàn thành đánh đổ nền thống trị thực dân cũ, giành độc lập và quyền sống của con người. + Cộng hòa Dimbabuê (1980). + Namibia giành được độc lập (1990). + 1993: Nam Phi tuyên bố xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc. + 1994: Nenxơn Manđêla trở thành Tổng thống da đen đầu tiên của Cộng hòa Nam Phi. 2. Ý nghĩa lịch sử – Xóa bỏ chủ nghĩa thực dân cũ và chế độ phân biệt chủng tộc ở châu Phi. – Mở ra thời kì độc lập, xây dựng, phát triển đất nước cho các quốc gia châu Phi. – Góp phần làm tan rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc. – Góp phần làm xói mòn trật tự hai cực Ianta. – Góp phần làm thay đổi bản đồ chính trị thế giới. MĨ LATINH – “LỤC ĐỊA BÙNG CHÁY” Quá trình đấu tranh giành và bảo vệ độc lập 1. Từ năm 1945 – 1959 – Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mĩ biến Mĩ Latinh thành “sân sau”, xây dựng chế độ độc tài thân Mĩ. – Cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài bùng nổ, phát triển mạnh. – Thắng lợi của cách mạng Cuba (1-1-1959) đã lật đổ chế độ độc tài Batixta, thành lập nhà nước Cộng hòa Cuba. 2. Từ năm 1959 – cuối thập kỉ 80 – Ảnh hưởng của cách mạng Cuba, cơn bão táp cách mạng bùng nổ, biến Mĩ Latinh trở thành “Lục địa bùng cháy”. – Từ thập kỉ 60, phong trào đấu tranh chống Mĩ, chế độ độc tài thân Mĩ phát triển mạnh, giành thắng lợi: Panama (1964 – 1999), năm 1983, 13 quốc gia ở vùng Caribê giành độc lập. – Phong trào đấu tranh vũ trang diễn ra quyết liệt ở Vênêxuêla, Côlômbia, Pêru, Nicaragoa, Chilê, En Xavađo… đã lật đổ chế độ độc tài, thiết lập chính phủ dân tộc dân chủ. 3. Từ cuối thập kỉ 80 – năm 2000 – Các nước bước vào thời kì xây dựng, phát triển kinh tế. Braxin, Áchentina, Mêhicô, trở thành nước công nghiệp mới (NICs). – Khó khăn, thách thức: Mĩ cấm vận, chống phá; nạn tham nhũng, lạm phát, nợ nước ngoài tăng… CÁCH MẠNG CUBA 1. Nguyên nhân: Cuba là thuộc địa kiểu mới của Mĩ. Năm 1952, Mĩ dựng lên chế độ độc tài quân sự Batixta. – Xóa bỏ Hiếp pháp tiến bộ. – Cấm các đảng phái chính trị hoạt động. – Bắt giam, tàn sát những người có ý định chống đối. → Bùng nổ phong trào đấu tranh. 2. Diễn biến – Ngày 26/7/1953: tấn công trại lính Môncađa do Phiđen Cátxtơrô chỉ huy. – Năm 1955: Phiđen bị trục xuất sang Mêhicô. – Năm 1956 ông trở về nước hoạt động. – Ngày 1/1/1959: chế độ Batixta sụp đổ. 3. Kết quả – Nước Cộng hòa Cuba ra đời. – Cuba tuyên bố đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. 4. Ý nghĩa – Chấm dứt 5 thế kỉ đô hộ của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập, đưa Cuba bước sang giai đoạn xây dựng CNXH. – Trở thành lá cờ đầu của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ Latinh. – Góp phần mở rộng hệ thống XHCN sang Tây bán cầu. SO SÁNH PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA THỰC DÂN Ở CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LATINH (1945 – 2000) CHÂU PHI MĨ LATINH GIỐNG NHAU Đấu tranh chống lại nền thống trị của chủ nghĩa thực dân. Phong trào đấu tranh diễn ra sôi nổi, quyết liệt, mạnh mẽ dưới nhiều hình thức đấu tranh. Các phong trào đấu tranh đều giành được thắng lợi. Sau khi giành được độc lập, các nước tập trung vào phát triển kinh tế, xây dựng và bảo vệ đất nước. KHÁC NHAU Nhiệm vụ Chống chủ nghĩa thực dân cũ, chống chế độ phân biệt chủng tộc, giành độc lập dân tộc và quyền sống của con người. Chống chủ nghĩa thực dân mới (của Mĩ), giành và bảo vệ nền độc lập, dân chủ (do từ đầu thế kỉ XIX, nhiều nước ở Mĩ Latinh đã giành lại được độc lập, nhưng sau đó lại bị lệ thuộc vào Mĩ). Lãnh đạo Chủ yếu là giai cấp tư sản, thông qua chính đảng của mình. Giai cấp tư sản hoặc giai cấp vô sản, tùy vào điều kiện cụ thể mỗi nước. Mức độ, quy mô Phát triển mạnh nhưng không đều giữa các quốc gia, khu vực. Phong trào diễn ra mạnh mẽ ở khắp khu vực Mĩ Latinh. Hình thức, phương pháp đấu tranh Chủ yếu là đấu tranh chính trị, ngoại giao (trừ Angiêri) Phong phú, đa dạng: – Bãi công, biểu tình. – Đấu tranh nghị trường. – Đấu tranh vũ trang (phát triển mạnh mẽ sau thắng lợi của cách mạng Cuba). Kết quả Các nước giành được độc lập ở mức độ khác nhau. Chính quyền độc tài bị lật đổ, nền dân chủ được khôi phục ở các nước.

II. HỆ THỐNG CÂU HỎI ÔN LUYỆN