Lý thuyết và câu hỏi trắc nghiệm Liên Xô và các nước Đông Âu (1945 – 1991), Liên Bang Nga (1991 – 2000)

ONTHITHPT.com giới thiệu đến bạn đọc tài liệu lý thuyết trọng tâm và câu hỏi trắc nghiệm Liên Xô và các nước Đông Âu (1945 – 1991), Liên Bang Nga (1991 – 2000) trong chương trình Lịch sử lớp 12.

Mục tiêu:

Kiến thức:

• Nêu được hoàn cảnh, thành tựu của Liên Xô trong công cuộc khôi phục kinh tế và xây dựng cơ sở vật chất, kĩ thuật của CNXH.

• Khái quát nét chung về sự ra đời và công cuộc xây dựng CNXH ở Đông Âu những năm 50 – 70 của thế kỉ XX.

• Khái quát được tình hình kinh tế, chính trị và đối ngoại của Liên bang Nga từ năm 1991 đến năm 2000.

• Đánh giá được vai trò của Liên Xô, các nước Đông Âu và Liên bang Nga.

Kĩ năng:

• Khai thác tranh ảnh, bản đồ, tư liệu lịch sử.

• Phân tích, so sánh, đánh giá và trình bày lịch sử.

I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM

LIÊN XÔ (1945 – 1991) Biện pháp: thực hiện qua các kế hoạch dài hạn. 1) Thành tựu: – Kinh tế: trở thành cường quốc công nghiệp đứng thứ hai thế giới (sau Mĩ). – Khoa học – kĩ thuật: + Phóng thành công vệ tinh nhân tạo (1957), tàu vũ trụ bay vòng quanh Trái Đất (1961). + Chế tạo tên lửa hạt nhân (1972) → tạo thế cân bằng chiến lược quân sự với Mĩ. – Chính sách đối ngoại: hòa bình, tích cực ủng hộ cách mạng thế giới. 2) Ý nghĩa: – Củng cố, tăng cường sức mạnh của nhà nước Xô viết. – Nâng cao vị thế trên trường quốc tế. – Trở thành chỗ dựa của phong trào cách mạng thế giới. Tiếp tục xây dựng CNXH giai theo từng giai đoạn: 1945 – 1950; 1950 – 1973; 1973 – 1991 1) Khôi phục kinh tế: – Bị chiến tranh tàn phá. – Các nước tư bản phương Tây bao vây, cô lập. – Thực hiện kế hoạch 5 năm (1945 – 1950) – Kết quả: kinh tế được phục hồi, chế tạo thành công bom nguyên tử (1949) → Tạo nền tảng để tiếp tục xây dựng CNXH. 2) Khủng hoảng, cải tổ, sụp đổ – Từ nửa sau thập niên 70, Liên Xô dần lâm vào khủng hoảng. – Tháng 3/1985, M. Goócbachốp tiến hành cải tổ → mắc nhiều sai lầm, xa rời nguyên lí của chủ nghĩa Mác – Lênin. – Chế độ XHCN ở Liên Xô sụp đổ sau 69 năm tồn tại (tháng 12/1991). CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU (1945 – 1991) 1) 1945 – 1950: Nhà nước dân chủ nhân dân ra đời: – 1944 – 1945: nhân dân Đông Âu giành chính quyền, thành lập nhà nước dân chủ nhân dân. – 1945 – 1949: tiến hành cải cách dân chủ → hoàn thành cách mạng dân chủ nhân dân. 2) 1950 – 1973: Xây dựng CNXH: – Mục đích: xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật cho CNXH. – Kết quả: + Trở thành các quốc gia công – nông nghiệp. + Cùng Liên Xô thành lập và hợp tác trong Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) (1949) và Tổ chức Hiệp ước Vácsava (1955). – Ý nghĩa: + Nâng cao vị thế của các nước Đông Âu trên trường quốc tế. + Củng cố sức mạnh của hệ thống XHCN. 3) 1973 – 1991: Khủng hoảng, sụp đổ – Từ cuối thập niên 70, nền kinh tế Đông Âu lâm vào tình trạng trì trệ. – Từ đầu thập niên 80, tiến hành điều chỉnh kinh tế nhưng bế tắc. – Từ cuối những năm 80, chế độ XHCN ở Đông Âu sụp đổ. Nguyên nhân sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và Đông Âu: 1. Đường lối lãnh đạo chủ quan, duy ý chí. 2. Chậm cải tổ, khi tiến hành cải tổ mắc phải nhiều sai lầm. 3. Không nắm bắt kịp thời sự phát triển của khoa học – kĩ thuật. 4. Sự chống phá của các thế lực thù địch. LIÊN BANG NGA (1991 – 2000) 1) Sự ra đời: Liên bang Nga là “quốc gia kế tục Liên Xô”, được kế thừa địa vị pháp lý của Liên Xô ở Liên hợp quốc. 2) Kinh tế: – 1990 – 1995: tốc độ tăng trưởng GDP luôn âm. – Từ năm 1996, kinh tế dần phục hồi. 3) Chính tri: – Đối nội: + Tháng 12/1993, Hiến pháp Liên bang Nga được ban hành, quy định thể chế Tổng thống Liên bang. + Đối mặt với nhiều thách thức: tranh chấp quyền lực giữa các đảng phái; xung đột sắc tộc (phong trào li khai ở vùng Trécxnia). – Đối ngoại: + 1992 – 1993: theo đuổi chính sách “định hướng Đại Tây Dương”, ngả về các cường quốc phương Tây. + Từ năm 1994, chuyển sang thực hiện chính sách “Định hướng Âu – Á”: tranh thủ sự ủng hộ của phương Tây, vừa mở rộng quan hệ với các nước châu Á. → Từ năm 2000, Liên bang Nga dần thoát khỏi khủng hoảng, kinh tế phục hồi, phát triển; chính trị – xã hội ổn định và trở lại vị thế một cường quốc Âu – Á.

II. HỆ THỐNG CÂU HỎI ÔN LUYỆN