Lý thuyết và câu hỏi trắc nghiệm Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội (1921 – 1941)

ONTHITHPT.com giới thiệu đến bạn đọc tài liệu lý thuyết trọng tâm và câu hỏi trắc nghiệm Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội (1921 – 1941) trong chương trình Lịch sử lớp 11.

Mục tiêu:

Kiến thức:

• Trình bày được hoàn cảnh ra đời và nội dung chính của Chính sách kinh tế mới (NEP). Phân tích được tác dụng của Chính sách kinh tế mới (NEP) đối với nước Nga Xô viết.

• Trình bày được những thành tựu chủ yếu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô trong những năm 1925 – 1941.

• Đánh giá được ý nghĩa của những thành tựu đạt được trên tất cả các lĩnh vực của Liên Xô trong công cuộc xây dựng CNXH (1921 – 1941).

Kĩ năng:

• Sử dụng tranh ảnh, tư liệu lịch sử; khai thác thông tin, xử lí số liệu.

• Tổng hợp và hệ thống hóa kiến thức lịch sử.

• Phân tích, so sánh, đánh giá các sự kiện, hiện tượng lịch sử.

I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM

CHÍNH SÁCH KINH TẾ MỚI (1921 – 1925) Chính sách kinh tế mới là sự chuyển đổi nền kinh tế do nhà nước độc quyền sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần do nhà nước kiểm soát. 1. Bối cảnh – Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân của nước Nga bị tàn phá nghiêm trọng. – Các lực lượng phản cách mạng điên cuồng chống phá, kích động nhân dân nổi dậy chống chính quyền. – Chính sách Cộng sản thời chiến kìm hãm nền kinh tế, khiến nhân dân bất bình. Nước Nga Xô viết lâm vào khủng hoảng → Tháng 3/1921 Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện Chính sách kinh tế mới (NEP) do Lênin đề xướng. 2. Nội dung – Nông nghiệp: thay chế độ trưng thu lương thực bằng thu thuế lương thực. – Công nghiệp: + Khôi phục các ngành công nghiệp nặng. + Nhà nước nắm các ngành kinh tế then chốt. + Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư tại Nga. + Chấn chỉnh tổ chức sản xuất; cải tiến chế độ lương. – Thương nghiệp – tiền tệ: cho phép tự do buôn bán; phát hành đồng rúp mới. 3. Ý nghĩa – Hoàn thành công cuộc khôi phục kinh tế → Nhân dân Xô viết vượt qua khó khăn. – Là bài học đối với công cuộc xây dựng CNXH ở một số nước và Việt Nam. SỰ THÀNH LẬP LIÊN BANG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA XÔ VIẾT – Yêu cầu của công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước → các dân tộc trên lãnh thổ Xô viết cần liên minh chặt chẽ với nhau. – Tháng 12/1922, Đại hội Xô viết toàn Nga đã tuyên bố thành lập Liên Bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô). – Tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các dân tộc trên lãnh thổ. – Tăng cường sức mạnh tổng hợp trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ (1925 – 1941) 1. Hoàn cảnh – Kinh tế: + Liên Xô vẫn là nước nông nghiệp lạc hậu (nông nghiệp chiếm 2/3 thu nhập quốc dân). + Kinh tế bị cấm vận, các thiết bị kĩ thuật lệ thuộc nước ngoài. – Chính trị, xã hội: + Đời sống nhân dân Liên Xô tuy đã được cải thiện, song còn nhiều khó khăn. + Bị các nước đế quốc, tư bản phương Tây bao vây, cô lập và cấm vận. + Để bắt kịp với trình độ phát triển của các nước phương Tây và giữ vững chế độ xã hội mới, nhân dân Liên Xô bắt tay vào công cuộc xây dựng CNXH. 2. Xây dựng chủ nghĩa xã hội – Mục tiêu: Đưa Liên Xô trở thành nước công nghiệp có những ngành công nghiệp chủ chốt. – Biện pháp: + Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng: công nghiệp năng lượng, chế tạo máy móc,… + Thực hiện thông qua các kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế – xã hội (1928 – 1932); (1933 – 1937); (1937 – 1941). – Thành tựu tiêu biểu: + Kinh tế: – Năm 1937, công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản phẩm quốc dân. → Trở thành cường quốc công nghiệp XHCN. – Nông nghiệp: 93% số nông hộ và hơn 90% diện tích canh tác đã được tập thể hóa, cơ giới hóa. + Xã hội: Cơ cấu giai cấp thay đổi, chỉ còn giai cấp công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức XHCN. + Văn hóa, giáo dục: Thanh toán nạn mù chữ, xây dựng hệ thống giáo dục thống nhất, hoàn thành phổ cập tiểu học trong cả nước. + Quân sự: Xây dựng được lực lượng vũ trang hùng hậu để bảo vệ Tổ quốc. + Ngoại giao: Từng bước xác lập quan hệ ngoại giao với một số nước láng giềng ở châu Á, châu Âu. → Khẳng định uy tín của Liên Xô trên trường quốc tế; từng bước phá vỡ chính sách bao vây cô lập của các nước đế quốc. 3. Ý nghĩa – Liên Xô đã bước đầu xây dựng được những cơ sở vật chất – kĩ thuật cho CNXH. – Tăng cường tiềm lực đất nước, nâng cao đời sống nhân dân. – Góp phần giúp đỡ sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới.

II. HỆ THỐNG CÂU HỎI ÔN LUYỆN