Lý thuyết và câu hỏi trắc nghiệm Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất (1914)

ONTHITHPT.com giới thiệu đến bạn đọc tài liệu lý thuyết trọng tâm và câu hỏi trắc nghiệm Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất (1914) trong chương trình Lịch sử lớp 11.

Mục tiêu:

Kiến thức:

• Trình bày được những chuyển biến về kinh tế – xã hội ở Việt Nam đầu thế kỉ XX; lí giải được nguyên nhân của những chuyển biến đó.

• Tóm tắt được những điểm nổi bật trong chủ trương và hoạt động cứu nước của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh đầu thế kỉ XX.

• So sánh được những điểm giống nhau và khác nhau giữa hai xu hướng bạo động và cải cách.

• Lí giải được nguyên nhân xuất hiện, đánh giá tính chất, ý nghĩa và nguyên nhân thất bại của phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản đầu thế kỉ XX.

Kĩ năng:

• Phân tích, so sánh các sự kiện, hiện tượng lịch sử.

• Khai thác và sử dụng tranh ảnh, bản đồ, tư liệu… lịch sử.

• Nhận xét, đánh giá, rút ra đặc điểm của sự kiện, vấn đề lịch sử.

I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM

CUỘC KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP Ở VIỆT NAM (1897 – 1914) Mục đích: – Bù đắp thiệt hại cho cuộc chiến tranh xâm lược và bình định quân sự. – Vơ vét sức người, sức của ở thuộc địa để làm giàu cho chính quốc. Chính sách khai thác: Nông nghiệp: Cướp đoạt ruộng đất, ép nhà Nguyễn nhượng quyền “khai khẩn đất hoang)”. Công nghiệp: Tập trung vào khai thác mỏ (than đá, thiếc, kẽm,…) Thương nghiệp: Pháp nắm độc quyền thương mại, đánh thuế nặng hàng hoá nước ngoài vào Việt Nam. Giao thông vận tải: tăng cường hệ thống giao thông (đường sắt, đường bộ…) để phục vụ khai thác và mục đích quân sự. Tác động: Kinh tế: – Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa từng bước du nhập vào Việt Nam. → Kinh tế Việt Nam có sự chuyển biến. – Phương thức bóc lột phong kiến vẫn được duy trì. → Kinh tế Việt Nam vẫn trong tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, cột chặt vào kinh tế Pháp. Xã hội: – Cơ cấu xã hội thay đổi, phân hoá xã hội sâu sắc. + Giai cấp địa chủ: phân hoá thành đại địa chủ và trung – tiểu địa chủ. + Giai cấp nông dân bị bần cùng hoá. + Giai cấp công nhân ra đời, còn trong giai đoạn đấu tranh tự phát. + Tầng lớp tư sản ra đời nhưng thế lực yếu. + Tầng lớp tiểu tư sản ra đời. – Mâu thuẫn xã hội phát triển gay gắt, trong đó chủ yếu là mâu thuẫn dân tộc. → Tạo ra những điều kiện bên trong cho một cuộc vận động giải phóng dân tộc theo xu hướng mới. PHONG TRÀO YÊU NƯỚC THEO KHUYNH HƯỚNG DÂN CHỦ TƯ SẢN ĐẦU THẾ KỈ XX Điều kiện lịch sử: – Phong trào yêu nước cuối thế kỉ XIX thất bại → đặt ra yêu cầu tìm kiếm con đường cứu nước mới. – Những chuyển biến về kinh tế, xã hội ở Việt Nam dưới tác động từ cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất. – Tư tưởng dân chủ tư sản từ Pháp, Trung Quốc, Nhật Bản,.. được truyền bá vào Việt Nam. → Tác động đến nhận thức của một số bộ phận sĩ phu yêu nước về con đường giải phóng mới. Một số đặc điểm: * Tính chất, mục tiêu: – Cuộc vận động cứu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản. – Gắn cứu nước với thay đổi chế độ xã hội. * Lãnh đạo là các sĩ phu yêu nước tiến bộ. * Diễn ra trên quy mô rộng lớn từ Bắc tới Nam, có cả ở hải ngoại (Nhật Bản, Trung Quốc…) * Thu hút đông đảo nhân dân tham gia, nhất là các lực lượng mới (công nhân, tiểu tư sản…) * Hình thức, phương pháp đấu tranh phong phú. HOẠT ĐỘNG CỦA PHAN BỘI CHÂU, PHAN CHÂU TRINH PHAN BỘI CHÂU PHAN CHÂU TRINH Xu hướng – Bạo động. – Cải cách. Chủ trương, phương pháp – Dựa vào sự giúp đỡ từ bên ngoài kết hợp vận động quần chúng từ bên trong để tiến hành bạo động, đánh đuổi thực dân Pháp giành độc lập. – Thiết lập dân chủ, dân quyền thông qua con đường cải cách để đi tới độc lập. – Chủ trương dựa vào Pháp để đánh đổ vua quan phong kiến hủ bại, xem đó là điều kiện tiên quyết để giành độc lập. Hoạt đồng tiêu biểu – Lập Duy tân hội (1904) – Tổ chức phong trào Đông du (1905 – 1908); đưa thanh niên yêu nước Việt Nam sang học tập tại các trường của Nhật Bản. – Lập Việt Nam Quang phục hội (1912). – Mở cuộc vận động Duy tân ở Trung Kì: + Lập hội buôn, hội sản xuất. + Mở trường học theo lối mới. + Vận động cải cách phong tục, lối sống… – Cuộc vận động Duy tân đi vào quần chúng → bùng nổ phong trào chống thuế (1908) ở Trung Kì. Kết quả, ý nghĩa – Làm dấy lên cuộc vận động dân tộc, dân chủ sôi nổi ở Việt Nam đầu thế kỉ XX. – Đều bị chính quyền thực dân đàn áp, thất bại.

II. HỆ THỐNG CÂU HỎI ÔN LUYỆN